Dinoflagellaten

Dinoflagellaten (dino's)

Wetenschappelijke naam: Symbiodinium sp., Ostreopsis sp., Prorocentrum sp., Amphidinium sp. Taxonomische groep: Dinoflagellata (mixotrofe protisten) Water: Uitsluitend zout Kleur: Goudbruin, goudgeel, bruingroen, soms met belletjes Textuur: Slijmerig, ziet eruit als snot of slib. Vormt kenmerkende gasbelletjes.

Uiterlijk: Goudbruine, kleverige, slijmerige laag die bodem, stenen en koralen bedekt. Kenmerkend: hij vormt gasbelletjes die in de laag gevangen zitten. Als je het water beweegt, zie je bruine slierten loskomen. Typische geur van "natte aarde" of onaangenaam.

Waar verschijnt hij?: Bodem (vooral zand), levend steen, voet van koralen. Heeft voorkeur voor plekken met veel licht en weinig stroming.

Is het gevaarlijk?:

Zeer gevaarlijk bij ernstige bloei: Sommige geslachten (Ostreopsis, Gambierdiscus) maken palytoxinen, ciguatoxinen en andere gifstoffen die binnen enkele uren vissen, ongewervelden en koralen kunnen doden.
Remt de groei van koralen door ze te bedekken.
De gifstoffen in de lucht (zeeaerosol) kunnen de luchtwegen van mensen irriteren.
Het is mogelijk het ernstigste probleem dat in een huisrif kan optreden.

Bijbehorende waarden:

Zeer lage voedingsstoffen (ultra-oligotroof): Dino's verschijnen paradoxaal genoeg als het systeem ZEER weinig voedingsstoffen heeft. NO₃ < 1 ppm en PO₄ < 0,01 ppm zijn alarmsignalen.
Hoog silicaat: Voedt sommige geslachten
Fel licht: Zone met veel instraling
Hoge pH: > 8,3 overdag
Plekken met weinig stroming: Bodem zonder beweging

Belangrijkste oorzaken:

Ultraschoon systeem met bijna nul voedingsstoffen — de paradox van het "te schone" rif: geen concurrenten en te weinig bacteriën
Hoog silicaat in het water
GFO- of koolstofreactor die de voedingsstoffen tot het uiterste minimum terugbrengt
Nieuw aquarium met te weinig bewoners
Microbiële onbalans (nitrificerende bacteriën vernietigd)

Hoe je het kwijtraakt:

Eerst de diagnose: Het geslacht bepalen. Er zijn "goede" dino's (zoöxanthellen in koralen) en "slechte" (de lastige). De slechte vormen lagen op de bodem en hebben belletjes.
Voedingsstoffen verhogen: Tegenintuïtief maar effectief. Nitraat (NO₃ naar 5-10 ppm) en fosfaat (PO₄ naar 0,05-0,1 ppm) toevoegen zodat andere organismen kunnen concurreren.
Volledig donker (72-96 uur): Het aquarium volledig afdekken. Extra beluchten. Dino's sterven zonder licht. Koralen verdragen 3-4 dagen donker.
Dagelijks afhevelen: De laag afhevelen voordat het licht aangaat. Dino's zijn fototactisch (bewegen naar het licht): hevel af vlak voordat de lampen aangaan.
Stroming verbeteren: Een koralia/powerhead op de bodem richten op de aangetaste plekken.
Bacteriën enten: Mariene probiotica of slib (mud uit het refugium) toevoegen om de microbiota weer in balans te brengen.
Silicaat: RO/DI-water en een silicaatreactor gebruiken.
Uv: Een uv-sterilisator doodt de zwevende cellen, maar niet die op de bodem.
Chemisch: Er zijn geen specifieke middelen die veilig zijn voor koralen. Peroxide is te riskant.

Preventie: Voedingsstoffen binnen een gezonde marge houden (niet ultralaag), goede circulatie bij de bodem, RO/DI-water zonder silicaat, actieve microfauna (roeipootkreeftjes, mysis).

⚠️ Belangrijk: Heb je dino's met belletjes die snel vissen en koralen doden, behandel dan het hele systeem als noodgeval. Soms moet het aquarium worden leeggehaald, schoongemaakt en opnieuw opgestart.