Algen
3 onderwerpen in dit onderdeel
De ultieme gids over algen: herkenning, oorzaken, gevaren en bestrijding van elk type alg dat in zoet- en zeewateraquaria kan verschijnen.
Wat is een alg?
Algen zijn fotosynthetische organismen die niet tot het plantenrijk behoren. Er zijn verschillende taxonomische groepen die we gewoonlijk "algen" noemen:
| Groep | Voorbeelden in het aquarium | Kenmerken |
|---|---|---|
| Groenwieren (groene algen) | GHA, GSA, GDA, Cladophora | Chlorofyl a+b; groene kleur |
| Diatomeeën (Bacillariophyta) | Bruine diatomeeën | Kiezelwand; bruine/gouden kleur |
| Roodwieren (rode algen) | BBA, Staghorn | Fycoërythrine; taai |
| Cyanobacteriën | Oscillatoria | Fotosynthetische prokaryoten; geur |
| Dinoflagellaten | Mariene dino's | Mixotroof; mogelijk giftig |
| Bruinwieren (bruine algen) | Caulerpa (groen), Bryopsis | Fucoxanthine; alleen in zeewater |
Belangrijk: Cyanobacteriën zijn strikt genomen geen algen, maar fotosynthetische bacteriën. Ze gedragen zich echter vergelijkbaar en worden ook zo aangepakt, daarom staan ze in deze gids.
Waarom algen verschijnen
Algen zijn opportunisten: ze koloniseren elke omgeving waar ze vinden wat ze nodig hebben. In een aquarium zijn altijd sporen en algencellen aanwezig; het probleem ontstaat als de omstandigheden hun groei bevorderen.
Factoren die algen bevorderen
| Factor | Probleemsituatie | Effect |
|---|---|---|
| Te veel licht | Meer dan 8-10 u/dag of te hoge intensiteit | Energie voor versnelde groei |
| Ongeschikt licht | Verkeerd spectrum of verkeerde PAR voor de planten | De planten concurreren niet, de algen wel |
| Te veel nitraat (NO₃) | > 20 ppm in een beplant aquarium, > 5 ppm in zeewater | Meststof voor algen |
| Te veel fosfaat (PO₄) | > 0,1 ppm in een beplant aquarium, > 0,05 ppm in zeewater | Belangrijkste meststof voor algen |
| CO₂-tekort | Beplant aquarium zonder CO₂ of met wisselende toevoer | De planten groeien niet, de algen nemen het over |
| Ammonium (NH₄⁺/NH₃) | Elk meetbaar niveau | Algen nemen het direct op |
| Onbalans in voedingsstoffen | N, P, K, Fe uit balans | Algen profiteren van het overschot |
| Nieuw aquarium | Cyclus niet voltooid, geen bacteriën | Geen concurrentie, geen stabiliteit |
| Te veel voeren | Voer dat niet wordt opgegeten | Verhoogt NH₃, NO₃ en PO₄ |
| Overbevolking | Te veel vissen voor het volume | Te veel organische belasting |
| Onvoldoende filtering | Verwerkt de biologische belasting niet | Ophoping van voedingsstoffen |
| Te weinig waterverversingen | Nitraat en fosfaat hopen zich op | Chronisch te hoog niveau |
De algendriehoek
Planten en algen concurreren om dezelfde drie hulpbronnen. Is er op één punt een onbalans, dan winnen de algen:
- Veel licht + weinig voedingsstoffen + weinig CO₂ → de planten kunnen het licht niet benutten → algen
- Weinig licht + veel voedingsstoffen → de planten groeien niet → algen
- Wisselende CO₂ → de pH schommelt → gestreste planten → algen
- Voedingsstoffen in balans + stabiele CO₂ + passend licht → krachtige planten → geen probleemalgen
Allesomvattende strategie tegen algen
Voor zoetwater (beplant aquarium)
- Stabiele CO₂: Timer zodat hij 1-2 u voor het licht aangaat. Goede diffusor. Doel 20-30 ppm. Niet abrupt aan/uit zetten.
- Verhouding licht-planten: Meer planten zetten. Snelgroeiende planten (hoornblad, Egeria, Rotala) als concurrenten.
- Gecontroleerde belichtingsduur: 6-8 uur. Gebruik een middagpauze (2 u licht uit rond het middaguur) om de effectieve duur te verkorten zonder intensiteit te verliezen.
- Gebalanceerde bemesting: EI (Estimative Index) of PPS-Pro zorgen dat er van geen enkele voedingsstof een tekort of overschot is.
- Waterverversingen: 30-50% per week om de ophoping van voedingsstoffen te resetten.
- Filter reinigen: Maandelijks, om ophoping van organisch materiaal te voorkomen.
- Biologische combinatie: Otocinclus + neritaslakken + Amanogarnalen is de heilige drie-eenheid.
Voor zeewater (rif)
- RO/DI-water: Verplicht. 0 TDS bij de bron.
- Geoptimaliseerde eiwitafschuimer: Regelmatig "nat" (donkerbruin) schuim afvangen.
- Refugium met Chaeto: Chaetomorpha in een refugium dat 18-24 u verlicht is (tegengestelde cyclus van de showbak) om voedingsstoffen af te voeren.
- Voedingsstoffen binnen de marge: NO₃ 1-10 ppm, PO₄ 0,02-0,10 ppm. Niet te hoog en niet te laag.
- Circulatie in het hele volume: Geen dode zones. Ook stromingspompen op de bodem van de sump.
- Schoonmaakploeg (CUC): Mix van herbivoren: doktersvissen, slakken, heremietkreeften, zee-egels.
- ICP: Periodieke test om onbalans in sporenelementen op te sporen.
- Quarantaine: Al het nieuwe materiaal 4-6 weken in QT.
Universele gouden regel
Spoor de oorzaak op voordat je het symptoom behandelt. Algen zijn een graadmeter, niet het probleem zelf. Als je de alg verwijdert zonder de onderliggende oorzaak op te lossen, komt hij terug.
Rubriek 17 — Algen in het aquarium | Tankily Wiki
Overzichtstabel voor snelle herkenning
| Kleur | Textuur | Water | Waarschijnlijke alg |
|---|---|---|---|
| Bruin, poederig | Laat makkelijk los | Zoet/zout | Diatomeeën |
| Groen, fijn poeder | Laat in vellen los | Zoet | GDA (green dust) |
| Donkergroen, ronde vlekjes | Hard, vastzittend | Zoet | GSA (green spot) |
| Lichtgroen, zachte plukken | Laat zich makkelijk oprollen | Zoet/zout | GHA (hair algae) |
| Zwart/donkergrijs, plukjes | Zit zeer vast, baard | Zoet | BBA (black beard) |
| Lichtgrijs, Y-vormig vertakt | Stijf, breekbaar | Zoet | Staghorn |
| Blauwgroen/rood, laag | Geleiachtig, sterke geur | Zoet/zout | Cyanobacteriën |
| Ondoorzichtig groen water | Niet zichtbaar (zwevend) | Zoet | Groen water |
| Smaragdgroen, veervormig | Zacht, kleverig | Zout | Bryopsis |
| Goudbruin met belletjes | Slijmerig, met gas | Zout | Dinoflagellaten |
| Felgroen, bolletjes | Hard, gladde bel | Zout | Valonia |
| Roze/paars, harde korst | Korstvormend, kalkhoudend | Zout | CCA (gewenst) |